زما زړه دغه سي غوټي ده مينه                           

كه څه هم مينه د درس، ښوونځي او دفتر حديث نه دى، خو دا بايد په ژوند كې زده شي، بې له شكه چې ټولنپوهان، اروا پوهان او انسان پوهان هم د مينې د زده كړييز حيثيت يوه خوله دي، زه په دې اندېښمن يم چې كېداى شي يو شمېر د مينې د زده كړې څخه دلشاد نه وي، زه د يوه انسان په صفت چې كلونه كلونه مې تجربه تر لاسه كړې او په دې لاره كې مې تر تاسو څو جوړې كالي زيات زاړه كړي دي، په يوه شي مې ايمان پيدا كړى دى: بدلون، په دې اساس كه د خپل اوسني ځاى څخه د مينې د ساحت په برخه كې خوښ نه ياست، كولاى شئ دا ځاى بدل كړئ، تاسو اصلاً كولاى شئ د خپلې مينې په برخه كې تازه ساحت را پيدا كړئ، تاسو يوازې كولاى شئ له هغو شيانو څخه چې تاسو يې لرئ نور هم ځينې برخمن كړئ، كه چېرې مينه ستاسو د مينې د راټوكېدلې چينې څخه را ونه ټوكېږي هيڅ يو تن به هم اوبه نه كړئ، كه له مينې څخه ډك زړه ولرئ كولاى شئ له دغې مينې څخه يو څه برخه نورو ته هم ورسوئ، له دې څخه بغير تاسو د وړاندې كولو لپاره بل څه نه لرئ، په بنسټيزه توګه څوك په مينه كې چا ته څه نه وركوي، بلكې بل څوك له خپلې مينې څخه برخمن كوي، نو په دې اساس زه هيڅ هم له لاسه نه وركوم، په هغه څه كې چې زه له نورو سره برخمن شوى يم، په خپل لاس كې لرم، د بېلګې په توګه، په هر هغه څه چې زه پوهېږم، كولاى شم نورو ته يې هم ور وښيم، زما له پوهې څخه څه نه كمېږي، ته بايد د مينې نوراني جرم په خپله سينه كې ولرې، تر هغه مهاله چې خلك ووايي: ”راشه، زما په ورغوي كې د مينې نورانې جرم اوبه او ويلي كړه.“، تر څو ته وكولاى شې د هغه دغه غوښتنه پر ځاى كړې، كه د مينې لمر دې په سينه كې ځلېدونكى وي، كولاى شې پر ټولو يو شان وځلېږې او هيڅ شى هم ستا د مينې له روښنايۍ څخه بې برخې نشي، بې قيد او شرطه مينه بايدله ګل او پروانې څخه زده شي، يو ځل په يوه دښته كې وم، هوا سړه وه، وريځ شوه، تېز باران پيل شو او زما وجود يې يخ او لوند كړ، هغه مهال د يوې ډبرې تر شا اجاق شقايق زه ګرم كړم، دا د مينې معجزه ده.

كله نا كله ځينو غونډو ته د خبرو كولو لپاره دعوت كېږم، كله چې زما د خبرو د موضوع په اړه پوښتنه كوي، زه ورته وايم: ”زما د خبرو موضوع مينه ده.“، حيرانېږي او را ته وايي: ”زموږ غونډه جدي ده، نشې كېدلاى چې كومه علمي موضوع مطرح كړئ؟“

همدغو تازګيو، مينه د يوې جدې موضوع په توګه منلې ده، پوهانو رښتيا هم مينه د هيرې كندې ته غورځولې ده، هغوى خپلې سترګې د ژوند د بې بديلې معجزې پر مخ ګنډلې دي، دا يو هولناك امر دى، ځكه موږ ټول مينې ته اړتيا لرو، لكه غنم ځمكې ته او شوره زر اوبو ته او لكه لېونى چې خوب ته اړتيا لري، ايا كېداى شې چې مينه هېره شي او بيا هم انسا ژوندى پاتې وي؟ د مينې خالي ځاى بېله مينې څخه په كوم بل هيڅ شي نشو ډكولاى.

البرت شوايتزر ويل: ”موږ په ټولنه كې ژوند كوو، خو له دې سره سره بيا هم له تنهايۍ څخه مرو.“